Budowa nowoczesnej obory to wieloetapowa inwestycja, w której projekt budynku, jego układ funkcjonalny, instalacje i wyposażenie technologiczne powinny być zaplanowane jako jeden spójny system. Inwestor musi zdecydować nie tylko o wielkości obiektu czy liczbie stanowisk, ale również o sposobie utrzymania zwierząt, organizacji komunikacji, systemie udoju, gospodarowaniu odchodami, wentylacji oraz możliwościach późniejszej rozbudowy gospodarstwa.

Dlatego osoby planujące inwestycję najczęściej pytają o trzy kwestie: jak przebiega budowa obory, ile trwa realizacja oraz co dokładnie obejmuje generalne wykonawstwo obory?

Agro-Projects realizuje w Polsce obiekty rolnicze jako generalny wykonawca, prowadząc inwestycje od przygotowania koncepcji i dokumentacji projektowej przez budowę oraz koordynację poszczególnych branż. Doświadczenie zdobyte podczas rzeczywistych realizacji pozwala planować nowe obiekty z uwzględnieniem nie tylko wymagań budowlanych, ale również późniejszego sposobu funkcjonowania gospodarstwa.

 

Na czym polega budowa obory w systemie generalnego wykonawstwa?

Generalne wykonawstwo oznacza, że inwestor powierza koordynację uzgodnionego zakresu inwestycji jednemu podmiotowi. Ma to szczególne znaczenie przy obiektach rolniczych, w których prace konstrukcyjne, instalacyjne i technologiczne są od siebie zależne.

Nie wystarczy bowiem najpierw wybudować halę, a dopiero później zastanowić się nad wyposażeniem. Rozmieszczenie instalacji powinno uwzględniać przewidywaną technologię, układ komunikacyjny obory musi odpowiadać sposobowi obsługi zwierząt, a konstrukcja budynku powinna być przygotowana pod rozwiązania, które znajdą się w nim na kolejnych etapach.

W zależności od ustalonego zakresu generalne wykonawstwo obory może obejmować między innymi:

• przygotowanie koncepcji inwestycji,
• projekt technologiczny
• projekt architektoniczno-budowlany
• projekty techniczne i wykonawcze,
• przygotowanie terenu,
• roboty fundamentowe i konstrukcyjne,
• wykonanie obudowy budynku,
• instalacje elektryczne i sanitarne,
• systemy wentylacyjne, grzewcze i inne instalacje przewidziane dla danego obiektu,
• automatykę,
• wyposażenie technologiczne,
• koordynację ekip własnych i podwykonawczych,
• nadzór nad przebiegiem inwestycji,
• odbiory kolejnych etapów prac.
• przygotowanie dokumentacji powykonawczej i odbiór całej inwestycji

Zakres zawsze powinien być określony indywidualnie. Jeżeli inwestor część robót wykonuje we własnym zakresie albo posiada już wybranego dostawcę określonej technologii, możliwa jest również realizacja ograniczona do konkretnych branż.

 

Jak przebiega budowa obory krok po kroku?

Choć szczegółowy harmonogram zależy od rodzaju i skali inwestycji, proces można podzielić na kilka podstawowych etapów.

1. Analiza potrzeb gospodarstwa

Budowa obory powinna rozpocząć się od określenia, jak obiekt ma funkcjonować po oddaniu do użytkowania. Na tym etapie analizuje się między innymi:

• planowaną liczbę zwierząt,
• strukturę stada,
• sposób utrzymania bydła,
• planowany system udoju,
• sposób zadawania paszy,
• sposób zagospodarowania gnojowicy,
• dostępne media,
• istniejącą infrastrukturę gospodarstwa,
• możliwości rozbudowy w przyszłości.

To etap, na którym należy myśleć nie tylko o aktualnych potrzebach, ale również o rozwoju gospodarstwa. Obiekt zaprojektowany dokładnie pod dzisiejszą obsadę, bez możliwości dalszej rozbudowy, może po kilku latach stać się ograniczeniem dla inwestora.

2. Koncepcja technologiczna obory

Na podstawie danych wejściowych przygotowywana jest koncepcja pokazująca najważniejsze strefy i relacje pomiędzy nimi. W nowoczesnej oborze mogą to być między innymi:

• strefy legowiskowe,
• strefy żywieniowe,
• ciągi komunikacyjne,
• strefa udojowa,
• pomieszczenia techniczne,
• zaplecze obsługi,
• rozwiązania związane z zagospodarowaniem gnojowicy,

Na tym etapie zapadają decyzje, których późniejsza zmiana może oznaczać duże koszty. Dotyczy to chociażby usytuowania budynku na działce, komunikacji z pozostałą częścią gospodarstwa czy przewidywanego rozmieszczenia urządzeń technologicznych.

3. Dopasowanie obory do konkretnej lokalizacji

Projekt powinien odpowiadać warunkom panującym na konkretnej działce. Nie każdą oborę można bez zmian przenieść z jednej lokalizacji do drugiej. Znaczenie mają między innymi:

• ukształtowanie terenu,
• dostęp do dróg,
• rozmieszczenie istniejących budynków,
• dostępne sieci i media,
• warunki lokalne,
• wymagania formalne,
• rozwiązania komunikacyjne dla pojazdów i maszyn.

Przy większych gospodarstwach prawidłowe zagospodarowanie terenu jest równie istotne jak sam projekt budynku. Transport paszy, odbiór produktów, ruch maszyn i obsługa zwierząt powinny być uwzględnione jeszcze przed rozpoczęciem budowy.

4. Projekt architektoniczno- budowlany

Po zaakceptowaniu koncepcji można przejść do przygotowania dokumentacji projektowej potrzebnej do realizacji inwestycji.

To właśnie na tym etapie ogólna koncepcja zostaje przełożona na dokumentację pozwalającą przejść przez wymagane procedury formalne i przygotować inwestycję do wykonania.

Zakres formalności poprzedzających realizację inwestycji zależy od wielkości planowanego obiektu oraz uwarunkowań konkretnej działki. W wielu przypadkach konieczne jest wcześniejsze uzyskanie odpowiednich decyzji administracyjnych.

Procedura może obejmować między innymi:

• decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach,
• decyzję o warunkach zabudowy, jeżeli dla danego terenu nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego,
• dodatkowe uzgodnienia i pozwolenia wynikające z położenia lub charakterystyki działki, na przykład pozwolenie wodnoprawne albo uzgodnienie konserwatorskie.

Po uzyskaniu wymaganych decyzji oraz przygotowaniu projektu architektoniczno-budowlanego możliwe jest złożenie wniosku o pozwolenie na budowę. Dlatego na tym etapie szczególnie ważna jest kompleksowa analiza wymagań formalnych dotyczących zarówno planowanego obiektu, jak i terenu inwestycji.

5. Projekty techniczne i wykonawcze

Po sporządzeniu projektu architektoniczno-budowlanego należy sporządzić projekty techniczne i wykonawcze. Dotyczy to przede wszystkim projektów branży konstrukcyjno-budowlanej, elektyrycznej oraz sanitarnej. Posiadanie tych projektów jest konieczne do rozpoczęcia prac budowlanych.

Projekt techniczny i wykonawcze doprecyzowuje rozwiązania, które później mają znaleźć się na placu budowy. Określane są między innymi:

• konkretne materiały,
• rozwiązania konstrukcyjne,
• detale techniczne,
• przebieg instalacji,
• miejsca przyłączy,
• powiązania między branżami,
• wymagania wynikające z planowanego wyposażenia.

W przypadku obiektu inwentarskiego jest to szczególnie istotne, ponieważ instalacje i wyposażenie technologiczne nie powinny być traktowane jako elementy dodawane do gotowego budynku.

6. Przygotowanie terenu i roboty fundamentowe

Po zakończeniu procesu projektowego i formalnego rozpoczynają się prace na placu budowy. Pierwszy etap wykonawczy obejmuje zazwyczaj przygotowanie działki, roboty ziemne oraz fundamenty. Już wtedy harmonogram musi uwzględniać kolejne branże. Błędy popełnione na początku inwestycji mogą później utrudnić prowadzenie instalacji albo montaż wyposażenia technologicznego.

7. Wykonanie konstrukcji budynku

Kolejnym etapem jest wykonanie zasadniczej konstrukcji obory i jej obudowy. Rozwiązania konstrukcyjne zależą od wielkości obiektu, układu funkcjonalnego, przyjętych technologii i przewidywanego sposobu użytkowania. W tym miejscu również istotna jest wcześniejsza koordynacja. Konstrukcja musi uwzględniać elementy, które będą montowane w kolejnych etapach.

8. Instalacje i automatyka

Nowoczesna obora jest nie tylko budynkiem, ale również obiektem technologicznym. W zależności od projektu zakres może obejmować między innymi instalacje:

• elektryczne,
• sanitarne,
• wentylacyjne,
• grzewcze,
• chłodnicze lub klimatyzacyjne, jeżeli przewiduje je technologia,
• automatykę sterującą.

W Agro-Projects rozwiązania dobierane są do konkretnej inwestycji, a nie jako uniwersalny zestaw przenoszony bez zmian pomiędzy obiektami. W obszarze instalacji i automatyki wsparciem technologicznym jest firma Magik, partner Agro-Projects.

9. Montaż wyposażenia technologicznego

Wyposażenie powinno być uwzględniane znacznie wcześniej niż w momencie jego fizycznego montażu. Dotyczy to zarówno systemów udojowych, jak i pozostałych urządzeń wpływających na sposób funkcjonowania obory. Instalacje elektryczne, sanitarne, komunikacja czy pomieszczenia techniczne muszą być przygotowane pod konkretne rozwiązania. Właśnie dlatego generalne wykonawstwo może być korzystne przy rozbudowanych inwestycjach – pozwala koordynować poszczególne branże zamiast rozwiązywać kolizje dopiero podczas montażu urządzeń.

10. Odbiory i przygotowanie obiektu do użytkowania

Końcowy etap to kontrola wykonanych prac, odbiory poszczególnych elementów oraz przygotowanie obiektu do rozpoczęcia użytkowania. Nie chodzi wyłącznie o zakończenie prac budowlanych. Obora powinna być gotowa do funkcjonowania zgodnie z założeniami inwestora oraz przyjętą technologią.

 

Ile trwa budowa obory?

Nie ma jednego terminu, który można przyjąć dla każdej inwestycji. Czas budowy obory zależy między innymi od:

• wielkości i kubatury obiektu,
• planowanej obsady,
• stopnia skomplikowania projektu,
• zakresu generalnego wykonawstwa,
• sposobu zagospodarowania gnojowicy
• liczby instalacji,
• zastosowanego wyposażenia,
• warunków terenowych,
• pory roku,
• harmonogramu dostaw urządzeń,
• zmian wprowadzanych podczas realizacji.

Dlatego zamiast podawać deklarowany termin bez znajomości inwestycji, lepiej posługiwać się rzeczywistymi przykładami.

 

Ile może trwać budowa obory? Przykład Agro-Projects

Punktem odniesienia jest obora wolnostanowiskowa zrealizowana przez Agro-Projects dla GR Domin w Lubiechowie. Obiekt przeznaczony dla 120 krów dojnych i wyposażony w dwa roboty udojowe DeLaval został zrealizowany w czasie sześciu miesięcy, mimo uwzględnienia w harmonogramie okresu zimowego. Ten przykład pokazuje przede wszystkim znaczenie wcześniejszego zaplanowania kolejności prac i koordynacji wszystkich branż.

Szczegółowy przebieg tej inwestycji został opisany w osobnym case study: „Nowoczesna obora wolnostanowiskowa w Lubiechowie – 120 krów i dwa roboty udojowe”.

 

Co najbardziej wpływa na harmonogram budowy obory?

Wielkość obiektu

Większa powierzchnia oznacza więcej robót konstrukcyjnych, instalacyjnych i wykończeniowych, ale nie jest to jedyny czynnik. Dwa obiekty o podobnych wymiarach mogą mieć zupełnie inny czas realizacji, jeżeli różnią się wyposażeniem i stopniem zaawansowania technologicznego.

Sposób zagospodarowania gnojowicy

Przyjęty system utrzymania zwierząt i zagospodarowania gnojowicy ma bezpośredni wpływ na harmonogram inwestycji. Budowa obory w systemie rusztowym trwa zazwyczaj dłużej ze względu na konieczność wykonania pod obiektem pracochłonnych kanałów żelbetowych.

W przypadku obory z pełną posadzką zakres robót konstrukcyjnych jest mniejszy, dlatego realizacja może przebiegać szybciej. Dla obiektu średniej wielkości, o powierzchni około 2500 m², różnica pomiędzy poszczególnymi rozwiązaniami może wynosić nawet kilka tygodni.

Zakres prac generalnego wykonawcy

Inaczej planuje się budowę samej konstrukcji, a inaczej inwestycję, w której zakres obejmuje również instalacje, automatykę i przygotowanie pod technologię.

Pora roku

Warunki atmosferyczne mogą mieć wpływ na niektóre roboty. Z tego powodu harmonogram powinien uwzględniać okres zimowy i odpowiednią kolejność prac.

Wyposażenie technologiczne

Dostawy urządzeń powinny być zgrane z postępem budowy. Opóźnienie jednego elementu może wpływać na kolejne etapy, jeżeli nie zostanie odpowiednio wcześnie uwzględnione.

Zmiany podczas realizacji

Jednym z czynników najbardziej utrudniających utrzymanie harmonogramu są istotne zmiany wprowadzane już po rozpoczęciu budowy. Dlatego czas poświęcony na przygotowanie dobrej koncepcji i dokumentacji przed wejściem ekip na plac budowy może ograniczyć ryzyko późniejszych opóźnień.

 

Budowa obory pod roboty udojowe wymaga wcześniejszego planowania

Jeżeli w oborze mają zostać zastosowane roboty udojowe, ich wymagania należy uwzględnić już podczas przygotowywania koncepcji. System automatycznego udoju wpływa między innymi na układ funkcjonalny obiektu, komunikację zwierząt oraz rozmieszczenie instalacji. Próba dostosowania gotowego budynku do technologii, której wcześniej nie przewidziano, może oznaczać dodatkowe prace i kompromisy projektowe.
Dlatego Agro-Projects koordynuje rozwiązania budowlane i technologiczne już na etapie projektowym.

Szczegółowe wymagania dotyczące takiej inwestycji opisujemy w poradniku „Obora pod roboty udojowe – co musisz wiedzieć przed budową?”.

 

Wentylacja i mikroklimat trzeba uwzględnić już w projekcie obory

Wentylacja jest jednym z podstawowych elementów wpływających na sposób funkcjonowania nowoczesnej obory.

Jej rozwiązania powinny być dostosowane między innymi do:

• kubatury budynku,
• liczby zwierząt,
• lokalizacji,
• geometrii obiektu,
• przyjętego sposobu utrzymania bydła.

Nie powinna być traktowana jako instalacja dobierana dopiero po zaprojektowaniu konstrukcji. Układ obory oraz rozwiązania odpowiadające za wymianę powietrza wzajemnie na siebie wpływają, dlatego powinny być analizowane łącznie.

Więcej na ten temat znajduje się w poradniku „Wentylacja obory – jak mikroklimat wpływa na dobrostan i wydajność stada”.

 

Jakie dokumenty i pozwolenia są potrzebne przed budową obory?

Zakres formalności zależy od parametrów i lokalizacji konkretnej inwestycji. Podstawą jest odpowiednia dokumentacja projektowa oraz przeprowadzenie procesu umożliwiającego zgodne z prawem rozpoczęcie robót.

W zależności od przedsięwzięcia znaczenie mogą mieć między innymi:

• lokalizacja obiektu,
• sposób zagospodarowania działki,
• sąsiednia zabudowa,
• wielkość planowanej inwestycji,
• sposób gospodarowania odchodami,
• wymagania właściwe dla konkretnej lokalizacji.

Dlatego formalności należy analizować indywidualnie już na początkowym etapie inwestycji, a nie dopiero po przygotowaniu gotowej koncepcji budynku.

 

Czy można zlecić Agro-Projects tylko część prac?

Tak. Generalne wykonawstwo jest jednym z możliwych modeli współpracy, ale zakres może zostać dopasowany do potrzeb konkretnego inwestora. Jeżeli część inwestycji jest już prowadzona przez inne firmy albo inwestor posiada własne zasoby wykonawcze, Agro-Projects może odpowiadać za określony zakres, np.:

• prace konstrukcyjno-budowlane
• prace instalacyjne
• prace wykończeniowe
• infrastrukturę towarzyszącą i zagospodarowanie terenu

Ważne jest jednak jasne określenie odpowiedzialności poszczególnych podmiotów jeszcze przed rozpoczęciem budowy.

 

Generalne wykonawstwo czy kilku niezależnych wykonawców?

Przy współpracy z kilkoma niezależnymi firmami inwestor sam musi w większym stopniu koordynować:

• terminy wejścia ekip,
• kolejność robót,
• zakresy odpowiedzialności,
• odbiory,
• kolizje pomiędzy branżami.

Przy generalnym wykonawstwie koordynacja uzgodnionego zakresu zostaje powierzona jednemu podmiotowi. W przypadku obory ma to duże znaczenie, ponieważ poszczególne elementy inwestycji są ze sobą silnie powiązane. Opóźnienie jednej branży może wpływać na możliwość rozpoczęcia kolejnej, a niedopasowanie instalacji do technologii może wymagać późniejszych przeróbek.

 

Jak przygotować się do pierwszej rozmowy o budowie obory?

Im więcej danych inwestor posiada już na początku, tym łatwiej określić możliwe rozwiązania i zakres dalszych prac. Przed pierwszą rozmową warto przygotować informacje dotyczące:

• lokalizacji inwestycji,
• planowanej liczby zwierząt,
• struktury stada,
• przewidywanego sposobu utrzymania,
• planowanego systemu udojowego,
• istniejących budynków i infrastruktury,
• dostępnych mediów,
• oczekiwanego terminu realizacji,
• planów dotyczących przyszłego rozwoju gospodarstwa.

Nie wszystkie decyzje muszą być wtedy ostateczne. Dane te pozwalają jednak rozpocząć rozmowę od konkretnych założeń zamiast budowania koncepcji całkowicie od zera.

 

Najczęściej zadawane pytania o budowę obory

Budowa obory z Agro-Projects – doświadczenie od projektu po realizację

Dobrze zaprojektowana obora powinna odpowiadać jednocześnie na potrzeby zwierząt, obsługi gospodarstwa i zastosowanej technologii. Dlatego powodzenie inwestycji zależy przede wszystkim od właściwego zaplanowania całego procesu, a nie jedynie sprawnego wykonania samego budynku.

Agro-Projects łączy doświadczenie projektowe i wykonawcze z praktyczną znajomością nowoczesnych obiektów rolniczych. Firma realizuje w Polsce inwestycje jako generalny wykonawca, koordynując poszczególne etapy oraz branże i dostosowując zakres do potrzeb konkretnego gospodarstwa.

Planujesz budowę obory, rozbudowę gospodarstwa lub przygotowanie nowego obiektu pod przyszłą technologię? Skontaktuj się z Agro-Projects. Zespół pomoże przeanalizować założenia inwestycji, określić zakres potrzebnych prac i zaplanować realizację od pierwszej koncepcji i projektu aż po budowę oraz przygotowanie obiektu do użytkowania.